íéùåã÷ úùøô
àì íëöøàá øâ êúà øåâé éëå
(âì , èé àø÷éå) .åúà åðåú
äî éðôî :øîåà ìåãâä øæòéìà éáø - àéðú
äì éøîàå úåîå÷î äùùå íéùìùá äøåú äøéäæä
éàî .òø åøåñù éðôî ?øâá úåîå÷î äùùå íéòáøàá
íúééä íéøâ éë åðöçìú àìå äðåú àì øâå' áéúëã
ìà êáù íåî øîåà ïúð éáø :àéðú 'íéøöî õøàá
(á/èð óã àòéöî àáá éìáá) .êøáçì øîàú
íúàù íå÷îá äéøëð õøàá øâ àåä éàã :"íëöøàá øâ"
íéøâ âäðîë åúåà åáäàúù ìëùåî øáãä ,ïë íâ íéøâ
éãë åøòöì åùåçúå ,(â"é÷ íéçñô) äæ úà äæ íéáäåàù
íå÷î-ìëî ,íëöøàá øåâé éà ìáà ,äìàë íëì òéâé àìù
,è"é àø÷éåì "øáã ÷îòä" ùåøéô êåúî) .åúåà åðåú àì
(â"ì
íéøëåðäå úéøëåðä äàéôä
úà 19 -ä äàîä úìçúäá ìàùð íàèùøáìä íééç áøä
êìéì [äàåùð] ìàøùé úáì øúåî íàä" :äàáä äìàùä
úåëìåäù êøãë ,ùàøá [úéøëð äàéô ìù âåñ] úôðöîá
åæ äìàùá ïã àåä åúáåùú úáéúëá "?åðúìåæ úåðá
ìù åúñéôú úà øéáñîå "íééåâä ú÷åç" âùåîä úøâñîá
ïã àåä ,úéúëìää åúáåùúì äëåøà äîã÷äá .äæ âùåî
(â"ë 'ë àø÷éå) íéùåã÷ 'ôî éååéö á ïåîèù ñ÷åãøôá
äæ éååéö íéé÷ì øùôà êéà ."éåâä ú÷åçá åëìú àìå"
?íìåòä úåîåàì ãåáëá ñçééúäì íâå
,åæ äéòáì íàèùøáìä áøä ìù åúùéâá ïðåáúðù éðôì
àåä íéùåã÷ úùøôá ÷åñôä ìù èñ÷èðå÷äù áì íéùì éåàø
àá ,úåéøò éøåñéà ìù äîéùø éøçà .úåéøò éøåñéà
ìë éë ...éåâä ú÷åçá åëìú àìå" :íåëéñë äæ ÷åñô
'ô ,úîãå÷ä äùøôá ,ïë åîë ".íá õå÷àå åùò äìà
íåé ìù äçðîá íéàøå÷ åðçðà äðîî) úåî éøçà
øù÷á "éåâä ú÷åç" ìù äîåã øåñéà àá ,(íéøåôéëä
.íéøåñéà úîéùø ìù äîã÷äë àá ÷åñôä íù ;úåéøòì
åùòú àì ... ïòðë õøà äùòîëå...íéøöî õøà äùòîë"
'å íé÷åñôá .('â ç"é àø÷éå) "åëìú àì íäéúå÷åçáå
íâù øåøá ïëì .ãçàì ãçà íéøåñéàä íéèøåôî â"ë ãò
éðùá øåñéàä .úåéøòì àéä "íéùòî"á äðååëä íù
àì ìç ,íéùåã÷ úùøôáå úåî éøçà úùøôá ,úåîå÷îä
".íäéúå÷åç" ìò íâ àìà ,äáòåú íäù íéùòîä ìò ÷ø
íä äìà íéùòî ïòðëáå íééøöîá íà åìéôà ,øîåìë
.íá "åëìú àì" ,íéé÷åç
úåîåàî äîëçå òãî ìëù êëî ÷éñð àìù éãë
åðáé àì ìåëé" :àøôñä ùéâãî ,åðéìò øñàð íìåòä
:øîåì ãåîìú ?íúåîë úåòéèð åòèé àìå íéðééðá
íé÷åçá àìà éúøîà àì - 'åëìú àì íäéúå÷åçáå'
,ùéàì àùåð ùéàä ?íéùåò åéä äîå .íäì íé÷å÷çä
."'åëìú àì íäéúå÷åçá' :øîàð ïëì ...äùéàì äùéàäå
íéàåø åðçðà øùàë úåòèì íéìåìò à÷ååã åðçðà
úåé÷åçå úåøëåî ,úåøùëë úåáùçð åìàä úåáòåúäù
. úéãåäé àì úéèôùî úëøòîá
úåîåà éëøã éáâì ììùð ìëä àì ,àøôñá øåîàë
íéøáãî äãéìñ ùøåã "éåâä ú÷åç" øåñéà .íìåòä
ìù ñçé ñøåâ åððéà ìáà ,íìåòä úåîåàá íéîéåñî
äéöéìâ ,æðàöá ãìåð) íàèùøáìä áøä .íäì ãåáë øñåç
ùéâãîå øæåç ,åðçúô äá äìàùì åúáåùúá ,(1793
åúáåùú .åðúåà íéçøàîä íéîòä úà ãáëì åðéúåáåç
äøåé) "íééç éøáã" úåáåùúå úåìàù ìù óñåàá äòéôåî
éáâì (äìéìùá) äðåò àåäù éðôì .('ì ïîéñ äòã
êåìäì øåñéà" :áúåë àåä ,úåéøëåð úåàôá ùåîéù
,éë íãåáëá ì÷äì íåìùå ñç íúðååë ïéà úåîåàä éëøãá
".äéáùåéå äðéãîä éøù ãáëì ãàî åðøäæåä ,äáøãà
éøä .åðìáñ íðåèìù úçúù íééøöî éáâì åìéôà ïåëð äæ
......íéøöî õøà äùòîë" ,äìòîì åðèèéöù äøäæàä úîåòì
àì" øåñéàä íéé÷ ,"åëìú àì íäéúå÷åçáå åùòú àì
éøáã"ä éôì ,íãåáëá ì÷äì àì äáéñä ."éøöî áòúú
,íéøöîä éáâì êë íàå .íöøàî åðéðäðù àéä ,"íééç
'ä åðì ïúðå íìöá íéñåç åðàù úåîåàä" øîåçå ì÷ æà
åðéìò íäéôðë íéùøåô äîäå ... íäéðéòá ïç êøáúé
éãáëîå ãñç éáäåà äîäå ïååà éìòåô æâåøî åðøîùì
".íîîåøìå íãáëì åðéìò éàãååá ... äøåú
"éåâä ú÷åçá åëìú àìå" ÷åñôä ,íàèùøáìä áøä éôì
äòéúôî äééàø àéáî àåä .íãåáëá ì÷äì àá åððéà
"åðúøáç òðîéäì åðéååèöð àìù" åúùéâ úà ññáì
áøå ìàåîù ,òåùåäé ,åäáà íéðáøä åîë íéîëç éøäù
.íøåãá "êìîä úéáá" åçøàúä
?íäéúå÷åçá úëìì àì åðéååèöð ïë äîì ,êë íà
éðáá ïéáù éðåùá äæä øåñéàä úà ã÷îî "íééç éøáã"ä
úååöî òáù øåîùì úåáééç úåîåàä .ìàøùé ïéáå çåð
.úååöîä â"éøú íåé÷ ìò íéùðòð ïä åéàå çåð éðá
â"éøúá úììëð .åøáñäá òéúôîå éøå÷î ãòö àá ïàëå
éãé ìò óåàéðå úåàâî ÷çøúäì äøäæà åðìù úååöîä
.úåéìéìù úåòôùäì óùçéäì àì éãë ,íéøãâ úòéá÷
ìáà" .íäéúååöî äòáùì øãâ úåùòì ååèöð àì úåîåàä
øãâ úåùòì úååöî [íðùé] úååöî â"éøúä éììëá
åðà ïëìå ,øáåòì áùçé åàìì øãâäå úååöîä éøàùì
ïéà úåîåàä ìáà ;äååàâîå úåéøòî øãâá íéøäæåî
ììâá àì íéøãâáå úååöîá åðéååèöð , ".øãâá íéååöî
éðôî ,úåéìéìùä åðéúåðåëú ììâá àìà åðéúåìòî
øåáùì äøåúä äðúð ïëì... úåãîá íéù÷å íéæò" åðàù
åðøéäæä ïëìå ...úåøéúé úåøãâáå úåøäæàá òáèä úåéùå÷
úøîùîì åðà íéëéøö... éë íäéëøãá êìéì àìù äøåúä
äùâãä äðùîá åæ äîã÷ä íëñî "íééç éøáã"ä ".äøéúé
éë ,åðéðéòá ì÷ úåîåàä ãåáë ïéà íåìùå ñç":
". íúáåè åðà íéøéëî
äìàùä íöò éáâì äðåúçúä äøåùä äúééä óåñá äî
?åððåéã ùàøáù
ïã "íééç éøáã"ä úéøëåð äàéô ïééðòá åìù äáåùúá
ìù éìåìéîä ùåøéôä ,ïáåîë .íéøëåðì åðñçé úìàùá
àìà ùàøäî úåçîåö ïðéàù úåøòù àåä "úéøëð äàéô"
àåä äæ éåèéáì "éùøãî" ùåøéô .ùàøäî åøæâðå åãøôð
,äìàùä ìù äæä ãîîì .úåùáåì úåéøëåðä íéùðäù úåàô
éøáã"ä .äáåùúä ìù úåðåøçàä úåøåùá ñçééúî ÷ñåôä
áúåë àåä .äéöéìâáù æðàö øéòá áøë ïäéë "íééç
íù íâù áì íù àåä ,äéáøåîá åîç ìöà ø÷éá àåä øùàëù
úðéãî ìëá úàöîð àìù" òîù àåä .úåàô íò åëìä àì
... úéøëð äàéôå úåøòùá êìéì äáåùç äùéà íåù æðëùà
å"ç ïëìå... äæä âäðîä ááøúùð íéáøä åðéúåðååòá ÷øå
ïë âåäðì åðúðéãî éùðì íâ øúåäù øîàð äæ ìò àì
"...åîå÷îá øåñéàäå
úà ÷ø àì ãáëì åðúåà áééçî àåä åìù äáåùúá
øåñà .úéøá éðá ,åðîò éðá úà íâ àìà ,úåîåàä
úééöì íéøçà çéøëäì éãë äééôë éòöîàá ùîúùäì
úåøåäì ÷ø íðéà åðéøáã ìë" :ùéâãî àåä .åæ ä÷éñôì
ä÷æçá úåôëì ïéà ìáà ,äøåú úòã àåä ïë íòì øîåìå
åìéôà ùîúùäì ïéà øîåìë ".øáã úôøçá àì åìéôàå
.òðëùì éãë úåéìåìéî íéëøãá
íçåëù íéçðåîá åæä äùéâä úà íëñî íàèùøáìä áøä
:íåéä íâ äôé
äøåú ìåò åéìò ìá÷îì ÷ø [åøîàð] åðéøáã ìë".
".äèåð ïéãä êéàä ùøåã [-ù éîì] ÷øå ïåöøá
úéøáòî íåâøúá ú÷ñåò èãéîù õéáåáéì äøéù
.úéìâðàì
ééçì íãå÷ êééçã òåãéë ,åòîùîë ùøôì øùôà éà
äúàù åîë' ùøéô (ã"é ìáà úåëìä) í"áîøä àìà ,êøáç
åøáçù íãàä ìëñé àìù ïáåî øáãäå ,'êøáçî õôç
äáø÷ä éôì éåàøä øãâá àìà ,åîöò ùôð åîë åäáäàé
äæ éôìå ,íãà éðá áåäàì êéìò ïôåà åúåàá ,õøà êøãå
àì"] úîãå÷ä äøäæàì úåëéîñá [àöîð] éà÷ ùåøéôä
íãàì äòø úéùò íà õôç äúàù åîë ,["øåèú àìå íå÷ú
íò âäðú êë ,êòùô ìò øåáòé àìà ,êîî íå÷ðé àìù
.í"áîøä éôì úåëéîñä ùøôì ùé êë ,êòø
åæå ,úåëéîñì øçà ùåøéô éúãîì éîìùåøéä ïåùìîå
:(ã"ä ,è"ô íéøãð) éîìùåøéä ïåùì
êéä ,'êîò éðá úà øåèú àìå íå÷ú àì' áéúë"
éåãéì àðéëñ úçîå ãôå÷ òè÷î äåä ?àãéáò
úáäàå (èé àø÷éå) !?äéãéì éçîúå øåæçú
".äøåúá ìåãâ ììë åäæ øîåà äáé÷ò éáø .êåîë êòøì
øäæð àìå øùá êúçîù íãàì äîåã åøáçá äî÷ðäù ùåøéô
íà ,úéðùä åãé ìò åðéëñá äëäå ïéëñá æçåàù ãéä
íå÷ðìå êúåçä ãéä úà úåëäìå øåæçì úòãä ìò äìòú
ìò óàù ,'íå÷ú àì' øçà 'êåîë êòøì úáäàå' êë ?äá
éøä íå÷î ìëî ,åøáç ìùì íãå÷ åúáåèå åîöò ééçù áâ
äæéàì éåàø ïéàù áâ ìò óàù ,åîöòá íãàä åîë àåä
ïéà äëä øáë íà íå÷î ìëî ,éðùä øáà úåëäì øáà
øáëù øçà åøáçî íå÷ðì ïéà êë ,äëîä øáàäî íå÷ðì
.úçà ùôð ìàøùé ìëù ,êåîë àåä éøäå ,êúåà ÷éæä
ìò ïé'æåìååî á"éöðì 'øáã ÷îòä' ùåøéô êåúî)
(çé ,èé àø÷éå
ììë äæ :øîåà àáé÷ò éáø - 'êåîë êòøì úáäàå'
.äøåúá ìåãâ
ìåãâ ììë äæ - 'íãà úåãìåú øôñ äæ' :øîåà éàæò ïá
(á äùøô ,íéùåã÷ úùøô àøôéñ) .äæî
äæ úåàîöò íåé ãò øáòù úåàîöò íåéî"
"äáåèì åðéìò àáä úåàîöò íåé ãò äæ úåàîöò íåéîå
àéäù äìâð , "íöò" äìéîä úà ùåøãì íéàá åðà øùàë
.ì"æçáå àø÷îá úåòîùî úáø
íãà øùàë ,úéùàøá øôñá äðåùàøì äòéôåî íöò äìéîä
øùáå éîöòî íöò íòôä úàæ" : æéøëîå ìòôúî ïåùàøä
."úàæ äç÷ì ùéàî éë äùà àø÷é úàæì ,éøùáî
ìù åæ äæøëä ùøôî ( à"ò ,âñ úåîáé) øæòìà éáø
:åðåùì åæå úæòåð êøãá ïåùàøä íãà
éîöòî íöò íòôä úàæ' {'á úéùàøá} áéúëã éàî"
,äéçå äîäá ìë ìò íãà àáù ãîìî- 'éøùáî øùáå
". äåç ìò àáù ãò åúòã äøø÷úð àìå
éåñéð ìù êøãá åúåéîöò úà äìéâ ,ïë-íà ,íãàä
éìòá ìë íò éîéèðéà øù÷ì ïåéñéð ììëù ,äééòúå
,åðîî ÷ìç íò äéä øöåðù øù÷ä øùàë ÷øå íééçä
.øåáéçä êøã øöååéäì úåãøôðä äìëé ,"åúòã äøø÷úð"
øîàð ,çÉð úùøôá ,úåùåðàä ìù ïåùàøä äìöää òöáîá
:(â"é ,æ úéùàøá)
úùàå çð éðá úôéå íçå íùå çð àá äæä íåéä íöòá"
"äáúä ìà íúà åéðá éùð úùìùå çð
,íéøöî úàéöé ,åðîò úåãìåúá éæëøî äìöä òöáîá
:(à"î ,á"é úåîù) øîàð
åàöé äæä íåéä íöòá éäéå ,äðù íéùìù õ÷î éäéå "
"íéøöî õøà 'ä úåàáö ìë
:àð ÷åñôá ,ïë-åîëå
õøàî ìàøùé éðá úà 'ä àéöåä äæä íåéä íöòá éäéå"
"íúàáö ìò íéøöî
, â"ë àø÷éå) íéøåôéëä íåé ìò äååöî äøåúä øùàë
:"íöòá" éåèéáá íéîòô ùåìù úè÷åð àéä , (ì-ç"ë
íåé éë äæä íåéä íöòá åùòú àì äëàìî ìëå [çë] "
.íëéäìà 'ä éðôì íëéìò øôëì àåä íéøôë
äæä íåéä íöòá äðòú àì øùà ùôðä ìë éë [èë]
.äéîòî äúøëðå
íåéä íöòá äëàìî ìë äùòú øùà ùôðä ìëå [ì]
".äîò áø÷î àåää ùôðä úà éúãáàäå äæä
íåé íäéìò íéàèç íéîéé÷ù ì"æçá íéìâî åðà
(íéøåôëä íåé ìù åîöò :í"áîøä ïåùìáå) íéøåôéëä
.(äáåùú éìá åà íò) øôëî
"íééçä øåà" åùåøéôá øèò ïá íééç éáø ùøôîù éôëå
(çë , âë àø÷éå)
ìù åîåöéò éë ùåøéô ,àåä íéøåôéë íåé éë íòèäå"
÷åñò àåäå åéìò øôëî ïîæäù íãà êì ùéå ,øôëî íåé
åááì íåé ìù åîåöéò øáã ìò ìéëùîäå ,åúëàìîá
ìâñ ìâñì íåéä øéàîä ïåãàä àåä éë øôëîä ïéáé
".äæ øáã
íéøåù÷ úåàîöòå äîöåò óà éìåàå åîåöéò ,åîöò ,íöò
.äæá äæ
ïëìå úåéëùîäå øåáéç íâ êà úåãøôð úøùôàî 'íöò'ä
.íò ìù åøåøçùáå íãà ìù åúåçúôúäá éèéø÷ áìù àéä
øåæçì úéøåèñéä úåðîãæä áåù äøöåð ,äðù 52 éðôì
úåàîöòä øùàë "úåéåëìî ãåáòù"î øøçúùäìå åðîöò ìà
øåöéì åðì úøùôàî ,úåîåàä úîëñäá íâ ,åðì äðúéðù
øåà äååäîä ,ú÷ãåöå úéàîöò úéãåäé äøáç ìàøùé õøàá
êìäîá åéäå èåùô àì øâúà úøöåé åæ úåðîãæä .íééåâì
íò úåããåîúäá úåéìòå úåãéøé èòî àì åðúåàîöò úôå÷ú
.åðéðôá íéáöéðä íééøñåîäå íééîåàìä íéøâúàä
ìò êøáìå çåîùì íå÷î ùé ,úåàîöòä íåéá ,äðù ìëáë
íâ íå÷î ùé êà ,åðøåã äëæ äì äøéãðä úåðîãæää
åðìáé÷ù äôéä äðúîì íééåàø äéäðù ììôúäìå úåå÷ì
éãë åðì åðúéðù úåàîöòáå äîöåòá ùîúùäì ìéëùðùå
éøáãëå øúåé úéãåäéå øúåé ú÷ãåö äøáç ïàë úåðáì
:íéëìî úåëìä óåñá í"áîøä
éãë àì çéùîä úåîé íéàéáðäå íéîëçä ååàúð àì"
àìå í"åëòá åãøéù éãë àìå íìåòä ìë ìò åèìùéù
úåúùìå ìåëàì éãë àìå íéîòä íúåà åàùðéù éãë
àìå äúîëçå äøåúá ïééåðô åéäéù éãë àìà çåîùìå
àáä íìåòä ééçì åëæéù éãë ìèáîå ùâåð íäì äéäé
äéäé àì ïîæä åúåàáå .äáåùú úåëìäá åðøàéáù åîë
äáåèäù ,úåøçúå äàð÷ àìå äîçìî àìå áòø àì íù
àìå øôòë ïééåöî íéðãòîä ìëå äáøä úòôùåî äéäú
êëéôìå ãáìá 'ä úà úòãì àìà íìåòä ìë ÷ñò äéäé
íéîåúñä íéøáã íéòãåéå íéìåãâ íéîëç ìàøùé åéäé
äàìî éë' øîàðù ,íãàä çë éôë íàøåá úòã åâéùéå
".'íéñëî íéì íéîë 'ä úà äòã õøàä
çîù úåàîöò âç
êøåò - øæééì ñçðô